زبان انگلیسی که امروزه یک زبان بین‌المللی است و میلیون‌ها نفر از آن به عنوان زبان مادری یا زبان دوم خود استفاده میکنند و یکی از پرکاربردترین زبان‌های جهان است و نقش مهمی در تجارت،آموزش،سفر،ارتباطات داشته است، در طی سالیان دراز دستخوش تغییراتی بزرگ در خود از جمله دستور زبان Grammer، واژگان Vocabulary،تلفظ Pronunciation   و  ... ، شده است. 

شاید تصور کنید زبان انگلیسی امروزه نقش پررنگی در جهان دارد،همیشه مانند چیزی بوده که امروزه می‌بینیم و می‌شنویم، اما داستان این زبان بسیار طولانی تر و جالب‌تر از چیزی است که به نظر میرسد. انگلیسی امروزی(مدرن) نتیجه‌ی بیش از 1500 سال تغییر،مهاجرت،جنگ،بازرگانی و ارتباط میان ملل مختلف بوده است.

شاید برایتان سوال پیش آید که انگلیسی چگونه به وجود آمد و چطور از یک زبان محلی در بریتانیا به زبانی مشترک در دنیا تبدیل شد؟
پس با ما همراه باشید تا در این مطلب ویژه از BolBol Zaban، به صورت جامع و مستند،تاریخچه کامل انگلیسی را از نخستین روزهای پیدایش تا دوران شکوفایی زبان انگلیسی بررسی کنیم.

اگر میخواهید با یکی از جذاب‌ترین و آموزنده‌ترین تاریخچه‌ای از زبان انگلیسی آشنا شوید، تا پایان این مجموعه همراه ما باشید.

زبان انگلیسی از کجا آمده است؟

برای پیدا کردن ریشه زبان انگلیسی باید به قرن پنجم میلادی برگردیم.

در آن زمان،سرزمین بریتانیا امروزی زبان‌ها و اقوام مختلفی (نیاکان ملل ایرلندی،ولزی،اسکاتلندی) داشت اما زبان رایج آنها سلتیک Celtic   بود  و بیشتر مناطق از آن استفاده می‌کردند.
اما در طول قرن پنجم میلادی با هجوم اقوامی از امپراطوری روم و به ویژه گروه‌هایی از اقوام ژرمنی که از شمال قاره سبز وارد بریتانیای آن زمان شدند.

سه گروه مهم در اقوام ژرمنی عبارت بودند از:

•آنگل ها (Angles)

•ساکسون ها (Saxons)

•جوت ها (Jutes)

زبان این اقوام از خانوادۀ زبان‌های ژرمنی بوده است. با گذشت زمان، زبان آنها در بریتانیا به طور چشمگیری گسترش یافت و پایه‌های چیزی را ساخت که بعدها Old English یا انگلیسی کهن نام گرفت. البته نباید نقش الفبا و زبان لاتین را در این تغییر نادیده گرفت.

حتی بعضی نام‌ها مانند England و English نیز با قوم Angles ارتباط دارند.

زبان انگلیسی به چهار بازه زمانی تقسیم میشود:

•انگلیسی کهن (Old English)

•انگلیسی میانه (Middle English)

•انگلیسی نو ( Modern English)

•انگلیسی مدرن ( Late Modern English)

---

انگلیسی کهن (حدود 450 تا 1100 پس از میلاد)

از حدود قرن پنجم تا یازدهم میلادی،مردم بخش‌هایی از انگلستان به زبانی صحبت می‌کردند که امروزه آن را انگلیسی کهن می‌نامند.
ریشه زبان انگلیسی قدیم از خانواده‌ی هندو-اروپایی و هم‌خانواده زبان‌های کشورهای کنونی آلمان، دانمارک و هلند است که به انگلستان یا بریتانیا مهاجرت کرده بودند،هست.
البته اگر به یک  انگلیسی زبان امروزی،متن انگلیسی باستان را بدهید،به احتمال خیلی زیاد آن را نمی‌تواند بخواند یا بفهمد؛زیرا انگلیسی کهن همانند دیگر زبان‌های هندو-اروپایی واژگان،تلفظ و دستور زبان آن تفاوت بسیار زیاد و پیچیده‌ای داشت و گنجینه واژگان غنی نداشت.
انگلیسی کهن، از نظر گویش، بسیار متفاوت از انگلیسی امروزی است. برای نمونه، واژه‌های light و drought، به ترتیب به صورت «لیخت» و «دراخت» تلفظ می‌شد.

یکی از معروف‌ترین آثار ادبی این دوره، رزم نامه‌ی بئوولف Beowulf است؛ یک منظومه حماسی که به انگلیسی کهن نوشته شده است.
در آن دوره نباید نقش دین مسیحیت را نادیده گرفت؛چون با رواج مسیحیت در بریتانیا واژگان لاتین به واژگان انگلیسی کهن اضافه شد، مانند Dish، Candle Master.

با این حال،برخی واژه‌های پایه انگلیسی امروزی ریشه در همین دوره دارند؛ واژه‌هایی مانند:
House،Man،Child،Water،Earth 

---

ورود وایکینگ‌ها و واژگانی جدید

از اواخر قرن هشتم میلادی،وایکینگ‌ها از مناطق اسکاندیناوی به بخش‌هایی از بریتانیا آمدند.

آنها به زبان‌هایی از شاخه‌ی شمالی زبان‌های ژرمنی صحبت می‌کردند که یکی از مهم‌ترین آنها Old Norse یا نورس باستان بود. ارتباط و زندگی مشترک میان انگلیسی‌زبانان و اسکاندیناوی‌ها باعث شد واژه‌های زیادی وارد انگلیسی شوند.

برخی از این واژه‌ها عبارت‌اند از:
Sky،Egg،Window،Take،Give
بنابراین حتی بعضی از واژه‌هایی که امروز کاملا انگلیسی به نظر می‌رسند، ریشه‌ی اسکاندیناوی دارند.

---

سال 1066؛ اتفاقی که انگلیسی را تغییر داد

یکی از مهم‌ترین سال‌ها در تاریخ زبان انگلیسی، سال 1066 میلادی است.

در این سال،William the Conqueror ویلیام فاتح که رهبر اقوام نورماندی از شمال فرانسه بود، با شکست دادن سرداران آنگل‌ها و ساکسون‌ها، انگلستان را فتح کرد.
ویلیام و جانشین‌هایش  300 سال بر انگلستان حکومت کردند و در این مدت زبان رسمی و حکومتی را به فرانسه تغییر داده بودند.
این زبان که آنگلو-نورمن نامیده می‌شد نتوانست در بین مردم انگلستان راهی پیدا کند. اما به هرحال کلمات نسبتا زیادی از فرانسه به زبان انگلیسی راه پیدا کرد. نفوذ این کلمات به‌خصوص در حوزه‌های قوانین و حکمرانی پررنگ‌تر بود. واژگانی  چون Soldier،Prison،Castle،Prince،Court،Army  ریشه فرانسوی دارند و در حوزه های هنر و علم نیز در طول این تاریخ، کلماتی چون Romance، Tragedy، Surgery و Anatomy به فرهنگ لغت انگلیسی اضافه گردید.

تاثیر فرانسوی حتی در نام غذاها نیز دیده میشود:

 Cow → Beef ⏺
  Pig →   Pork ⏺
  Sheep → Mutton ⏺

در این موارد، نام حیوان ریشه‌ی ژرمنی دارد اما نام گوشت حیوانات ریشه فرانسوی دارد که وارد زبان انگلیسی شده‌اند.

این ارتباط طولانی میان انگلیسی و فرانسوی ، تاثیر بسیار بزرگی بر زبان انگلیسی گذاشت.

---

انگلیسی میانه (1100 تا 1500 پس از میلاد)

از حدود قرن یازدهم تا پانزدهم، زبان انگلیسی وارد دوره‌ای شد که به آن انگلیسی میانه گفته می‌شود.

در این دوره، انگلیسی به تدریج از شکل قدیمی خود فاصله گرفت.

دوره سلطه پادشاهان نرماندی تا تاریخ 1204 میلادی ادامه داشت ولی با استقلال انگلستان از نورماندی زبان فرانسوی به‌تدریج از این کشور محو گردید و در حدود سال‌های 1300 از زبان فرانسوی دیگر به‌جای نمانده بود. انگلیسی میانه کم‌کم به انگلیسی امروزی نزدیک‌تر می‌گردید. انگلیسی میانه حروف صدا دار متفاوت، نحوه صرف افعال پیچیده‌تری از انگلیسی امروزی داشته است و در عوض ساختار جملات آن ساده‌تر بوده است.

یکی از مشهورترین نویسندگان این دوره جفری چاسر Geoffrey Chaucer بود که اثر معروف روایات کانتربری The Canterbury Tales را نوشت.

با وجود این تغییرات یک خواننده امروزی با کمی سختی و مراجعه به کتب مرجع می‌تواند منظومه بلند جفری چاسر را که در حدود 700 سال پیش نوشته شده، بخواند. انگلیسی میانه هنوز با انگلیسی امروزی تفاوت‌های زیادی دارد ولی در مقابل با انگلیسی کهن قابل تشخیص‌تر بود.

---

انگلیسی نو (1500 تا 1700 پس از میلاد)

در انتهای انگلیس میانه، یک تغییر ناگهانی و مشخص در تلفظ آغاز شد. این تلفظ کوتاه تر و کوتاه تر شد. در قرن ۱۶ م، بریتانیا با بسیاری از مردم سراسر جهان ارتباط داشت. انتشار کتاب مقدس «کینگ جیمز» و آثار ویلیام شکسپیر تأثیر زیادی بر استانداردسازی زبان داشت.

اختراع دستگاه چاپ هم در دوره شکوفایی اروپا باعث ارزان‌تر شدن کتابها شد و مردم بیشتر با ادبیات سر و کار داشتند. 

---

تغییر بزرگ در تلفظ؛ Great Vowel Shift

یکی از جالب‌ترین اتفاقات تاریخ زبان انگلیسی، Great Vowel Shift یا «تغییر بزرگ واکه‌ها» بود.

این تغییر تقریباً از قرن چهاردهم تا هفدهم رخ داد و تلفظ بسیاری از صداهای واکه‌ای در زبان انگلیسی را تغییر داد.

این اتفاق یکی از دلایلی است که امروزه رابطهٔ بین املای انگلیسی و تلفظ آن همیشه ساده و قابل پیش‌بینی نیست.

به همین دلیل ممکن است دو کلمه ظاهر نوشتاری مشابهی داشته باشند اما تلفظ متفاوتی داشته باشند، یا حروفی در یک کلمه نوشته شوند اما در تلفظ آن نقش مستقیمی نداشته باشند.

---

ورود صنعت چاپ به انگلستان

در قرن پانزدهم، ویلیام ککستون William Caxton چاپ را در انگلستان گسترش داد.

پیش از آن،کتاب‌ها و متون به صورت دست‌نویس تهیه می‌شدند و ممکن بود یک وازه یا حرف در نوشته‌های گوناگون با اشکال متفاوتی دیده شود.

گسترش چاپ باعث شد شکل نوشتاری بسیاری از واژگان به تدریج ثابت‌تر شود.

این موضوع نقش مهمی در استاندارد شدن زبان انگلیسی داشت.

---

 انگلیسی مدرن (1700 تا کنون)؛ نقش ادبیات بر انگلیسی و جهان

از حدود قرن شانزدهم، زبان انگلیسی وارد دوره‌ای تأثیرگذار  شد که به آن Late Modern English می‌گوییم.

این همان دوره‌ای است که ملکه الیزابت و ویلیام شکسپیر William Shakespeare یکی از مشهورترین نویسندگان و نمایشنامه نویسان تاریخ زبان انگلیسی است که عمیقاً بر توسعه زبان انگلیسی تأثیر گذاشتند. برخلاف تغییرات قبلی در این زبان که عمدتاً تحت تأثیر جنگ بود، تغییرات در این زمان بخاطر ترجمه متون ادبی اتفاق افتادند.

اگر بخواهیم یک فرد را مسئول تغییر و شکل امروزی زبان انگلیسی بدانیم، مسلماً این مرد  ویلیام شکسپیر  است. او از طریق واژگان بسیار زیاد و توانایی خود در ایجاد کلمات اصلی، حدود 2000 واژه را اختراع کرد.

نمونه هایی از این موارد عبارتند از: eyeballs, homicide, brittle, lonely, gloomy و majestic. بعلاوه شکسپیر عباراتی را ابداع کرد که امروزه هنوز هم مورد استفاده قرار می‌گیرند، مانند out of thin air و as luck would have.

انگلیسی دوران شکسپیر به انگلیسی امروزی نزدیک‌تر بود، اما همچنان تفاوت‌های زیادی در واژگان، تلفظ و ساختار جملات داشت.

در سال ۱۶۰۴ میلادی، نخستین دیکشنری انگلیسی منتشر شد.

---

انگلیسی چگونه از زبان‌های دیگر واژه وام گرفت؟

یکی از ویژگی‌های جالب زبان انگلیسی این است که واژه‌های خود را از یک منبع نگرفته است.

در طول تاریخ، انگلیسی از زبان‌های مختلف جهان واژه‌های زیادی گرفته است.

برای نمونه:

⏺ لاتین:

Animal - Information - Education

⏺ یونانی:

Theater - Philosophy - Democracy

⏺ ایتالیایی:

Piano - Opera - Pizza - Balcony

⏺ اسپانیایی:

Tomato - Mosquito 

⏺ پارسی:

Paradise - Jasmine - Lemon - Pistachio - Saffron 

⏺ عربی:

Algebra - Alcohol

این تنوع یکی از دلایلی است که واژگان زبان انگلیسی را بسیار گسترده کرده است.

---

انگلیسی چگونه جهانی شد؟

از قرن هفدهم به بعد، قدرت اقتصادی، دریایی، سیاسی، استعمارگری و نظامی بریتانیا افزایش پیدا کرده بود. با گسترش بازرگانی  و نفوذ بریتانیا، زبان انگلیسی نیز به نقاط مختلف جهان راه پیدا کرد.

انگلیسی به مناطقی چون آمریکای شمالی، استرالیا، نیوزیلند، هند و بخش‌هایی از آفریقا و آسیا رسید.

اما انگلیسی در تمام این مناطق یکسان باقی نماند و به مرور زمان، گونه‌های مختلفی از این زبان شکل گرفتند.

برای مثال امروزه با گونه‌هایی مانند:

 British English ⏺

 American English ⏺

 Australian English ⏺

Canadian English ⏺

روبه‌رو هستیم.

---

انگلیسی آمریکایی چگونه شکل گرفت؟

با شروع قرن هفدهم، مهاجرت مردم انگلستان به آمریکا آغاز شد. از آنجایی که مهاجران از مناطق مختلف انگلستان آمده بودند، این زبان تحت تأثیر محل مبدا قرار گرفت و باعث ایجاد لهجه‌های مختلف در زبان انگلیسی شد و به تدریج ویژگی‌های خاص خود را پیدا کرد.

یکی از افرادی که در استانداردسازی املای انگلیسی آمریکایی نقش پررنگی داشت، نوح وِبستر Noah Webster بود. 

به همین دلیل امروزه برخی واژگان در انگلیسی آمریکایی و بریتانیایی متفاوت نوشته میشود.

برای مثال:

Colour → Color

Centre → Center

Travelling → Traveling

تفاوت این دو گونه فقط در املا محدود نمیشود و در تلفظ و واژگان نیز تفاوت‌هایی وجود دارد.

---

قرن بیستم؛ آغاز عصر انگلیسی جهانی

در قرن بیستم، قدرت اقتصادی و فرهنگی بریتانیا و به خصوص ایالات متحده باعث شد انگلیسی بیش از بیش در جهان گسترش و رشد پیدا کند.

رادیو، سینما، تلویزیون و موسیقی نقش مهمی در این روند داشتند.

پس از آن با رشد فناوری و اینترنت، استفاده از انگلیسی وارد مرحله جدیدی شد.

امروزه بخش بزرگی از محتواهای علمی، فناوری، آموزشی، صنعتی و اینترنتی به زبان انگلیسی است.

---

انگلیسی در عصر اینترنت

اینترنت باعث شد میلیون‌ها نفر در سراسر جهان بدون اینکه انگلیسی زبان مادری‌شان باشد، هر روز با این زبان ارتباط داشته باشند.

وب‌سایت‌ها، شبکه‌های اجتماعی، نرم‌افزارها، بازی‌ها، فیلم‌ها و منابع آموزشی باعث شده‌اند انگلیسی به بخشی از زندگی روزمرهٔ مردم در بسیاری از کشورها تبدیل شود.
از طرف دیگر، خود اینترنت نیز واژه‌های جدیدی وارد زبان انگلیسی کرده است؛ واژه‌هایی مانند:

website، email، online، download و hashtag

و این روند همچنان ادامه دارد.

---

جمع‌بندی

انگلیسی حاصل یک اتفاق ساده یا تصمیم ناگهانی نیست؛ بلکه نتیجه‌ی بیش از هزار سال تغییر و ارتباط میان ملل های مختلف جهان است.

این زبان از ریشه‌های ژرمنی آغاز شد، از نورس باستان و فرانسوی تأثیر گرفت، واژه‌هایی از لاتین، یونانی و زبان‌های بسیاری از نقاط جهان پذیرفت و در نهایت با گسترش بریتانیا،قدرت فرهنگی آمریکا، رسانه‌ها و اینترنت به یکی از مهم‌ترین زبان‌های دنیا تبدیل شد.

انگلیسی زبانی است که به جای دفع واژه‌های بیگانه همیشه آن‌ها را در دایره لغات خود پذیرفته است. این زبان حذف سریع واژه‌های قدیمی و ساخت واژه‌های جدید را نشانه‌ی نوین بودن و پویایی خود می‌داند. انگلیسی‌زبانان مدام در حال ساخت واژه‌های جدید برای مفاهیم رو به رشد فنی و هنری و ورزشی هستند. البته انگلیسی همان‌طور که بیشترین واژه‌ها را جذب کرده، بیشترین واژه‌ها را نیز به زبان‌های دیگر قرض‌داده است. این مسئله چندان خوش‌آیند مسئولان و ادبای زبان‌های دیگر نیست، مثلا کشورهایی مانند فرانسه و ایران در تلاشند تا قوانینی برای ممنوع سازی استفاده از لغات انگلیسی در داخل کشورشان بنویسند.

انگلیسی از ابتدای قرن بیستم به بعد جا پای زبان‌های یونانی، رومی و فرانسوی نهاد و به مهمترین زبان بین‌المللی جهان تبدیل شد.

بنابراین وقتی امروز یک جملهٔ سادهٔ انگلیسی می‌خوانیم، در واقع با زبانی روبه‌رو هستیم که قرن‌ها تاریخ را پشت سر گذاشته و هنوز هم در حال تغییر است.

---

پایان مجموعه «تاریخچه کامل زبان انگلیسی»

از همراهی شما با این مجموعه سپاسگزاریم. اگر به دنبال یادگیری آسان زبان انگلیسی و مطالب مربوط به زبان انگلیسی هستید، می‌توانید مجموعه‌های بعدی BolBol Zaban را نیز دنبال کنید.